Wartości Moralne w Praktyce Doradcy

WOLNOŚĆ

  • dobrowolność korzystania z pomocy doradcy, niezależność decyzji ucznia w tym zakresie
  • zatrzymywanie na siłę ucznia jest godzeniem w jego podstawowe prawa!
  • uczeń powinien mieć możliwość dokonywania wyborów zgodnie z własną wolą:
    nie można uczynić z niego osoby zewnątrzsterownej!

Doradca nie podejmuje decyzji za ucznia…

  • doradca nie może realizować swoich ukrytych celów („działam dla Twojego dobra”)
  • pomoc etyczna nie ma nic wspólnego z wyręczaniem ucznia i rozwiązywaniem za niego problemów – blokuje bowiem rozwój jego zaradności i odpowiedzialności za swoje życie.

 

ODPOWIEDZIALNOŚĆ

  • świadomość swojego działania jako doradcy i gotowość do ponoszenia konsekwencji
    swoich działań,
  • rodzaje:
    • odpowiedzialność za to, jakim jestem doradcąodpowiedzialność za własną wiedzę i umiejętności oraz rozdzielanie życia prywatnego od zawodowego,
    • odpowiedzialność za własną pracękonkretne działanie w sytuacji pomocowej – m.in. nawiązywanie kontaktu, dobór metod pracy, komunikacja; częściowa odpowiedzialność za stany emocjonalne ucznia i za podejmowane przez niego działania,
    • odpowiedzialność wobec społeczeństwa – jakość usług doradcy rzutuje na wizerunek placówki, której jest pracownikiem; dodatkowo wpływa na wizerunek doradcy w ogólnym, społecznym odbiorze; wpływa także pośrednio na rodzinę, przyjaciół, znajomych ucznia.

UCZCIWOŚĆ

  • wobec siebie i wobec innych,
  • przyznawanie się do swojej niewiedzy (doradca zawodowy nie musi wiedzieć wszystkiego),
  • szczerość wobec ucznia – poszanowanie prawdy,
  • kongruencja: wewnętrzna i zewnętrzna spójność doradcy (C. Rogers).

GODNOŚĆ I SZACUNEK

  • wiąże się z wolnością i odpowiedzialnością za podejmowane wybory i działania,
  • szacunek dla samego siebie i innych ludzi – bez względu na rodzaj przejawianych przez nich zachowań
  • nie jest to akceptacja tego, co uczeń robi, ale dostrzeganie możliwości zmiany zachowania ucznia na lepsze: zadaniem doradcy jest też tworzenie warunków do jakościowej zmiany stanów psychicznych, zachowania, życia ucznia,
  • szacunek dla ucznia to także budowanie partnerskiego układu – tworzenie bezpiecznych warunków, dobrej atmosfery, zaufania – poprzez zmniejszanie dystansu do doradcy.

TOLERANCJA

  • przyznanie uczniowi prawa do własnych poglądów, odmiennych przekonań, innego sposobu odczuwania i zachowania, własnego stylu życia,
  • postawa związana z wyrozumiałością, cierpliwością i szacunkiem – nawet dla uczniów, którzy zachowują się niemoralnie – nie jest równoznaczna z akceptacją!
  • brak tolerancji ze strony doradcy budzi w uczniu lęk, poczucie zagrożenia, a nawet zablokowanie współpracy z jego strony.

 

POUFNOŚĆ

  • zachowanie tajemnicy dotyczącej sytuacji życiowej ucznia, przeżywanych przez niego uczuć, zachowań – obowiązuje również po przejściu doradcy na emeryturę!
  • doradca powinien na samym początku spotkania poinformować o tej zasadzie – pomoże to w budowaniu atmosfery zaufania,
  • szczególne sytuacje, które mogą zmuszać do złamania zasady poufności: zagrożenie zdrowia i życia ucznia lub bliskich mu osób; skomplikowane sytuacje, gdzie pojawia się konieczność poszukiwania wsparcia u innych specjalistów, korzystanie z superwizji.

 

Opracowanie

(na pdst. A.Czerkawska, A. Czerkawski „Etyczny wymiar poradnictwa zawodowego,
KOWEZiU, W-wa 2005
)

Elżbieta Swat-Padrok