3 Poziomy Komunikacji Doradca-Uczeń

POZIOM FAKTÓW:

  • podstawa budowania informacji zwrotnej
  • doradca opisuje to, co widzi, słyszy, co czuje w danej chwili
  • fakty pozwalają na uniknięcie oceniania, jednak posługiwanie się tylko tym poziomem sprawia, że relacja staje się mało plastyczna

Przykład: „Wiele osób spóźniło się na dzisiejsze warsztaty”

 

POZIOM INTERPRETACJI:

  • najczęściej stosowana forma komunikacji
  • forma charakterystyczna dla komunikacji rodzic-dziecko, nauczyciel-uczeń, szef-pracownik
  • zawiera ocenę danej osoby – pomija poziom faktów, które od razu są interpretowane
  • jest źródłem różnych nastawień i emocji między nadawcą a odbiorcą, może powodować zakłócenia w rozumieniu intencji

Przykład: „Ale jesteście spóźnialscy”

 

POZIOM METAFOR (KOMUNIKACJA POŚREDNIA):

  • uczniowie są zróżnicowani pod względem języka metafor – nie ma pewności, czy metafora zostanie odebrana zgodnie z intencją doradcy
  • u osób mało wrażliwych na metaforę może wzbudzać obawę przed kontaktem, wywoływać napięcie czy niepokój
  • dzięki metaforze kontakt jest jednak barwny, zwykle budzi większą ciekawość i zaangażowanie ucznia
  • ze względu na pośredni charakter komunikacji – można poruszać w sposób subtelny nawet trudniejsze tematy
  • może poszerzać wyobraźnię ucznia i zwiększać perspektywę rozwiązań
  • może służyć również do zmniejszania oporu ucznia przed kontaktem z doradcą

Przykład: „anegdota, opowieść, przykłady z filmów, książek, dowcipy na temat spóźniania się”

 

Opracowanie:

(na podst. M. Tarkowska, Rozmowa doradcza. Wspólne poszukiwanie rozwiązań, MPiPS, Warszawa 2006)

Elżbieta Swat-Padrok

 

BARIERY W KOMUNIKACJI DORADCA – UCZEŃ

  • DOBRE RADY –typu „powinnaś”, „nie powinnaś” – mają zwykle charakter kategoryczny, mogą wzbudzać poczucie winy; często spotykany błąd u początkujących doradców i/lub też doradców mocno osadzonych w roli „rodzica” – przeświadczonych o tym, że uczestnicy zajęć/konsultacji potrzebują dobrych rad.

 

  • WYPYTYWANIE – zbyt częste, nadmierne zadawanie pytań – w efekcie uczeń może czuć się nie słuchany, nie zrozumiany; zwykle jest to wyrazem bezradności prowadzącego i braku pomysłu na efektywną interwencję.

 

  • POCIESZANIE –w istocie służy zaprzeczaniu uczuciom, gdyż odciąga uwagę od tego, co aktualnie przeżywa dana osoba; zwykle służy tylko wspierającemu, który nie jest gotów na konfrontację z emocjami swojego klienta.


  • ZMIANA TEMATU–służy unikaniu lub odwlekaniu w czasie fazy konfrontacji; uczeń może czuć się nie słuchany, może też mieć poczucie, że jego problem jest bagatelizowany.

Ponadto często spotykanymi barierami w komunikacji są:

  • Moralizowanie, osądzanie, ocenianie
  • Próby znalezienia zbyt szybkich i powierzchownych rozwiązań
  • Przenoszenie obaw i opinii na innych
  • Pocieszanie i rozśmieszanie ucznia
  • Chęć wyręczenia ucznia
  • Blokowanie emocji ucznia
  • Szukanie popularności i aprobaty
  • Zbytnie gadulstwo
  • Koncentracja na własnych problemach
  • Emocjonalny stosunek doradcy do problemów ucznia
  • Narzucanie uczniowi swojego punktu widzenia
  • „Wypychanie” ucznia do innego specjalisty, nawet gdy nie ma takiej potrzeby.

 

Opracowanie:

(na podst. M. Tarkowska, Rozmowa doradcza. Wspólne poszukiwanie rozwiązań, MPiPS, Warszawa 2006)

Elżbieta Swat-Padrok